Aldanmış Kəvakib

Əsərin Süjet Xətti (Mövzusu) Əsər tarixi bir hadisəyə — Səfəvi hökmdarı Şah Abbasın dövrünə əsaslanır, lakin müəllif bu tarixdən istifadə edərək öz dövrünün tənqidini verir. 1. Ulduzların "Xəbərdarlığı": Hadisələr saray müneccimbaşısının (ulduz falçısının) göy cisimlərini müşahidə etməsi ilə başlayır. O, Şah Abbasa xəbər verir ki, ulduzların düzülüşünə görə yaxın günlərdə "ölkənin hökmdarı" böyük bir fəlakətlə üzləşəcək və öləcək. 2. Şahın Qorxusu və Hiyləsi: Ölümdən bərk qorxan Şah Abbas və vəzirləri çıxış yolu axtarırlar. Qərara gəlirlər ki, göydəki bəlanı aldatmaq üçün Şah müvəqqəti olaraq taxtdan imtina etsin. Onun yerinə xalqın içindən "günahkar" saydıqları birini oturtsunlar ki, ulduzların qəzəbi əsl şaha deyil, həmin şəxsə dəysin. 3. Yusif Sərracın Hakimiyyəti: Bu oyun üçün sadə bir yəhər düzəldən (sərrac) olan Yusif Sərrac seçilir. Lakin hadisələr şahın gözlədiyi kimi getmir. Taxta oturan Yusif Sərrac dindar və ağıllı bir insan olduğu üçün dərhal islahatlara başlayır: Rüşvətxor vəzirləri işdən qovur. Xalqın vergilərini azaldır. Ədalətsiz qanunları ləğv edir. Dövləti elmlə və ağılla idarə etməyə çalışır. 4. Axır: Müəyyən vaxt keçdikdən sonra, "bəla" vaxtı bitəndə Şah Abbas gizləndiyi yerdən çıxır və Yusif Sərracı devirərək yenidən hakimiyyəti ələ alır. Köhnə rüşvətxor nizam bərpa olunur. Əsərin Əsas İdeyası Nədir? Cəhalətə qarşı mübarizə: Axundov göstərmək istəyirdi ki, dövləti ulduz falı və mövhumatla deyil, ağıl və elmlə idarə etmək lazımdır. Ədalətli hökmdar arzusu: Yusif Sərrac obrazı vasitəsilə müəllif xalqın necə bir rəhbərə layiq olduğunu göstərir. Siyasi tənqid: Əsər əslində yazıldığı dövrün (XIX əsr) idarəçilik sistemini və məmurların rüşvətxorluğunu tənqid edir. Maraqlı bir fakt: Əsərin adı olan "Aldanmış Kəvakib" (Aldanmış ulduzlar) simvolikdir. Burada aldanan ulduzlar deyil, əslində ulduzların insan taleyinə təsir etdiyinə inanan cahil insanlardır.

Əsərin Süjet Xətti (Mövzusu) Əsər tarixi bir hadisəyə — Səfəvi hökmdarı Şah Abbasın dövrünə əsaslanır, lakin müəllif bu tarixdən istifadə edərək öz dövrünün tənqidini verir. 1. Ulduzların "Xəbərdarlığı": Hadisələr saray müneccimbaşısının (ulduz falçısının) göy cisimlərini müşahidə etməsi ilə başlayır. O, Şah Abbasa xəbər verir ki, ulduzların düzülüşünə görə yaxın günlərdə "ölkənin hökmdarı" böyük bir fəlakətlə üzləşəcək və öləcək. 2. Şahın Qorxusu və Hiyləsi: Ölümdən bərk qorxan Şah Abbas və vəzirləri çıxış yolu axtarırlar. Qərara gəlirlər ki, göydəki bəlanı aldatmaq üçün Şah müvəqqəti olaraq taxtdan imtina etsin. Onun yerinə xalqın içindən "günahkar" saydıqları birini oturtsunlar ki, ulduzların qəzəbi əsl şaha deyil, həmin şəxsə dəysin. 3. Yusif Sərracın Hakimiyyəti: Bu oyun üçün sadə bir yəhər düzəldən (sərrac) olan Yusif Sərrac seçilir. Lakin hadisələr şahın gözlədiyi kimi getmir. Taxta oturan Yusif Sərrac dindar və ağıllı bir insan olduğu üçün dərhal islahatlara başlayır: Rüşvətxor vəzirləri işdən qovur. Xalqın vergilərini azaldır. Ədalətsiz qanunları ləğv edir. Dövləti elmlə və ağılla idarə etməyə çalışır. 4. Axır: Müəyyən vaxt keçdikdən sonra, "bəla" vaxtı bitəndə Şah Abbas gizləndiyi yerdən çıxır və Yusif Sərracı devirərək yenidən hakimiyyəti ələ alır. Köhnə rüşvətxor nizam bərpa olunur. Əsərin Əsas İdeyası Nədir? Cəhalətə qarşı mübarizə: Axundov göstərmək istəyirdi ki, dövləti ulduz falı və mövhumatla deyil, ağıl və elmlə idarə etmək lazımdır. Ədalətli hökmdar arzusu: Yusif Sərrac obrazı vasitəsilə müəllif xalqın necə bir rəhbərə layiq olduğunu göstərir. Siyasi tənqid: Əsər əslində yazıldığı dövrün (XIX əsr) idarəçilik sistemini və məmurların rüşvətxorluğunu tənqid edir. Maraqlı bir fakt: Əsərin adı olan "Aldanmış Kəvakib" (Aldanmış ulduzlar) simvolikdir. Burada aldanan ulduzlar deyil, əslində ulduzların insan taleyinə təsir etdiyinə inanan cahil insanlardır.