Hulâsatü'l-Ahbâr

15. asır Memlük ulemasından olup daha ziyade Medine tarihine dair kaleme aldığı eserlerle şöhret bulmuş bir muhaddis ve fakih olan Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî es-Semhûdî’nin söz konusu eserlerinden biri, Medine-i Münevvere’nin dinî, siyasi, sosyal ve kültürel tarihini konu alan Hulâsatü’l-Vefâ bi-Ahbâri Dâri’l-Mustafâ’dır. Medine’de doğmuş ve yaşamış Türk asıllı âlimlerden Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî de Semhûdî’nin bu kıymetli çalışmasını dönemin Türk okurlarının istifadesine sunmak istemiş ve gerek Arapça orijinal metni gerekse başka bir mütercim tarafından hazırlanan Farsça tercüme metni kullanmak suretiyle eseri Hulâsatü’l-Ahbâr ismiyle Türkçeye aktarmıştır. Toplam 8 bab ve 46 fasıldan oluşan eserde Medine’nin isimleri ve bu beldenin diğer beldelere üstünlüğü, Mescid-i Nebevî’nin fazileti, Resûl-i Ekrem’i ziyaretin adabı, Medine’nin hicretten önceki durumu, Hz. Peygamber’in Medine’ye hicreti, Mescid-i Nebevî’nin inşası ve sonradan İslâm halifeleri tarafından buraya yapılan ilaveler, Uhud Dağı ve burada medfun olan şehidlerin fazileti, Medine’nin mübarek kuyuları, Hz. Peygamber’in Medine’de vakfettiği araziler, Medine havalisinde Hz. Peygamber’in namaz kıldığı mescidler vs. hakkında değerli bilgiler bulunmaktadır. Eserin sekizinci babı Medine’deki ve civarındaki her türlü mevki ve yeryüzü şeklinin alfabetik olarak sıralanarak anlatıldığı bir yer adları sözlüğü özelliği göstermesi bakımından ayrıca kıymetlidir. Hulâsatü’l-Ahbâr’ın sonunda Osman Gazi’den Sultan III. Mehmed’e kadarki Osmanlı padişahlarına ilişkin muhtasar bilgiler, Âşık Muhammed’in eseri hazırladığı dönemde gerçekleşen Eğri Seferi ve Haçova Savaşı (1596) hakkında malumat ve ayrıca mütercimin otobiyografisini içeren bir zeyl yer almaktadır. Osmanlı döneminde ortaya konmuş en önemli Medine tarihlerinden biri olan Hulâsatü’l-Ahbâr’ın tenkitli metni Prof. Dr. Nurettin Gemici tarafından Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Ayasofya 3289-M2 ve Hacı Beşir Ağa 465 numaralı nüshalar esas alınarak hazırlanmıştır.

15. asır Memlük ulemasından olup daha ziyade Medine tarihine dair kaleme aldığı eserlerle şöhret bulmuş bir muhaddis ve fakih olan Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî es-Semhûdî’nin söz konusu eserlerinden biri, Medine-i Münevvere’nin dinî, siyasi, sosyal ve kültürel tarihini konu alan Hulâsatü’l-Vefâ bi-Ahbâri Dâri’l-Mustafâ’dır. Medine’de doğmuş ve yaşamış Türk asıllı âlimlerden Âşık Muhammed b. Ömer el-Hanefî de Semhûdî’nin bu kıymetli çalışmasını dönemin Türk okurlarının istifadesine sunmak istemiş ve gerek Arapça orijinal metni gerekse başka bir mütercim tarafından hazırlanan Farsça tercüme metni kullanmak suretiyle eseri Hulâsatü’l-Ahbâr ismiyle Türkçeye aktarmıştır. Toplam 8 bab ve 46 fasıldan oluşan eserde Medine’nin isimleri ve bu beldenin diğer beldelere üstünlüğü, Mescid-i Nebevî’nin fazileti, Resûl-i Ekrem’i ziyaretin adabı, Medine’nin hicretten önceki durumu, Hz. Peygamber’in Medine’ye hicreti, Mescid-i Nebevî’nin inşası ve sonradan İslâm halifeleri tarafından buraya yapılan ilaveler, Uhud Dağı ve burada medfun olan şehidlerin fazileti, Medine’nin mübarek kuyuları, Hz. Peygamber’in Medine’de vakfettiği araziler, Medine havalisinde Hz. Peygamber’in namaz kıldığı mescidler vs. hakkında değerli bilgiler bulunmaktadır. Eserin sekizinci babı Medine’deki ve civarındaki her türlü mevki ve yeryüzü şeklinin alfabetik olarak sıralanarak anlatıldığı bir yer adları sözlüğü özelliği göstermesi bakımından ayrıca kıymetlidir. Hulâsatü’l-Ahbâr’ın sonunda Osman Gazi’den Sultan III. Mehmed’e kadarki Osmanlı padişahlarına ilişkin muhtasar bilgiler, Âşık Muhammed’in eseri hazırladığı dönemde gerçekleşen Eğri Seferi ve Haçova Savaşı (1596) hakkında malumat ve ayrıca mütercimin otobiyografisini içeren bir zeyl yer almaktadır. Osmanlı döneminde ortaya konmuş en önemli Medine tarihlerinden biri olan Hulâsatü’l-Ahbâr’ın tenkitli metni Prof. Dr. Nurettin Gemici tarafından Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Ayasofya 3289-M2 ve Hacı Beşir Ağa 465 numaralı nüshalar esas alınarak hazırlanmıştır.