Denemeler

Zamanın değişmesiyle birlikte insanın dünyayla kurduğu ilişki başka bir biçim aldı. Günümüz insanı, daha hızlı ve daha yüzeysel bir çağda yaşıyor. Bilgi çok fakat düşünce kısa ömürlü. İşte, tam da bu yüzden, güncel denemelere her zamankinden daha fazla ihtiyaç var çünkü çağımız, hızın içinde derinliği; gürültünün içinde sessizliği; kalabalığın içinde kendini bulmayı unuttu. Yeni denemeler, bu kaybolan iç sese yeniden dokunmak için gereklidir. Bu kitap, böyle bir arayıştan doğdu. Her biri birbiriyle anlamca ilişkili sözcük çiftleri üzerinden yazılmış denemeler hem klasik deneme geleneğinin içtenliğini hem çağımızın düşünce ihtiyacını hem de sözcüklerin taşıdığı derin anlamları birleştiriyor. “Karakter ve mizaç”, “kurmaca ve gerçek”, “dilek ve temenni”, “sevgi ve saygı”, “cefakâr ve cefakeş” gibi yüz sözcük çifti, okuru hem sözcükler arasında hem de kendi içinde bir yolculuğa çıkarıyor çünkü bazen iki sözcüğün arasında bir ömrün anlamı gizlenmiş olabiliyor. Kitapta sözcükler arasındaki anlam yakınlığı ve ses benzerliği gibi çeşitli yönlerden ilişki kurulan yüz sözcük çiftine yüz denemeyle yer verildiğinden buradaki deneme sayısıyla birlikte mecaz anlamı, iç yüz, kastedilerek “Sözcüklerin İç 100’ü” alt başlığı uygun görüldü. Esasında iki yüz sözcük işlendiğinden yine ikiyüzlülük de düşünülerek “Sözcüklerin 200’ü” de alt başlık olarak kullanılabilirdi. Buradaki denemelerde amaç, büyük cümlelerle hüküm vermek değil; küçük bir sözcük ya da iki sözcük ardındaki dünyayı göstermektir. Montaigne’in yaptığı gibi “kendini anlatırken insanı anlatmak” ama bunu bugünün diliyle, bugünün insanına dokunarak yapmak çünkü her deneme hem geçmişin düşünce mirasına bir saygı duruşu hem de geleceğe bir çağrıdır. Bu kitap, yalnızca edebiyat tutkunlarına değil; düşünmeyi, sorgulamayı, kendini tanımayı seven herkese hitap ediyor. Ortaokul ve lise öğrencileri için sade ama derin bir düşünme alanı ve Türk dili üzerine bir bilinçlenme kapısı ile gönül penceresi açarken yetişkin okur için de sözcüklerle yeniden tanışma imkânı sunuyor. Buradaki her deneme, yaşa değil, içsel meraka sesleniyor.

Zamanın değişmesiyle birlikte insanın dünyayla kurduğu ilişki başka bir biçim aldı. Günümüz insanı, daha hızlı ve daha yüzeysel bir çağda yaşıyor. Bilgi çok fakat düşünce kısa ömürlü. İşte, tam da bu yüzden, güncel denemelere her zamankinden daha fazla ihtiyaç var çünkü çağımız, hızın içinde derinliği; gürültünün içinde sessizliği; kalabalığın içinde kendini bulmayı unuttu. Yeni denemeler, bu kaybolan iç sese yeniden dokunmak için gereklidir. Bu kitap, böyle bir arayıştan doğdu. Her biri birbiriyle anlamca ilişkili sözcük çiftleri üzerinden yazılmış denemeler hem klasik deneme geleneğinin içtenliğini hem çağımızın düşünce ihtiyacını hem de sözcüklerin taşıdığı derin anlamları birleştiriyor. “Karakter ve mizaç”, “kurmaca ve gerçek”, “dilek ve temenni”, “sevgi ve saygı”, “cefakâr ve cefakeş” gibi yüz sözcük çifti, okuru hem sözcükler arasında hem de kendi içinde bir yolculuğa çıkarıyor çünkü bazen iki sözcüğün arasında bir ömrün anlamı gizlenmiş olabiliyor. Kitapta sözcükler arasındaki anlam yakınlığı ve ses benzerliği gibi çeşitli yönlerden ilişki kurulan yüz sözcük çiftine yüz denemeyle yer verildiğinden buradaki deneme sayısıyla birlikte mecaz anlamı, iç yüz, kastedilerek “Sözcüklerin İç 100’ü” alt başlığı uygun görüldü. Esasında iki yüz sözcük işlendiğinden yine ikiyüzlülük de düşünülerek “Sözcüklerin 200’ü” de alt başlık olarak kullanılabilirdi. Buradaki denemelerde amaç, büyük cümlelerle hüküm vermek değil; küçük bir sözcük ya da iki sözcük ardındaki dünyayı göstermektir. Montaigne’in yaptığı gibi “kendini anlatırken insanı anlatmak” ama bunu bugünün diliyle, bugünün insanına dokunarak yapmak çünkü her deneme hem geçmişin düşünce mirasına bir saygı duruşu hem de geleceğe bir çağrıdır. Bu kitap, yalnızca edebiyat tutkunlarına değil; düşünmeyi, sorgulamayı, kendini tanımayı seven herkese hitap ediyor. Ortaokul ve lise öğrencileri için sade ama derin bir düşünme alanı ve Türk dili üzerine bir bilinçlenme kapısı ile gönül penceresi açarken yetişkin okur için de sözcüklerle yeniden tanışma imkânı sunuyor. Buradaki her deneme, yaşa değil, içsel meraka sesleniyor.