Didaskalikos

Didaskalikos kelimenin tam anlamıyla Platonculuğun müfredatıdır. Platon’un öğretisini Akademi içinde nasıl öğretmek gerektiğine dair hazırlanmış bir anahtardır. Platoncu felsefeyi tüm çıplaklığıyla öğretip öğrenmek için bir rehberdir. Orta Platonculuğu tanımak, Yeni Platonculuğun sinyallerini almak için bulunmaz fırsattır. Bütün bunların yanında tam bir felsefeye giriş kitabıdır. Didaskalikos’ta Alkinoos felsefenin dallarından mantık kurallarına, kozmolojiden etik ve politikaya, hatta estetiğe kadar her konuya derli toplu bir girizgâh yapar. Okur bu kitapta ne bulacak? Platon’un diyaloglarındaki soslu ve süslü öğretinin Orta Platoncu âlimlerden Alkinoos’un elinde bir ders kitabına, daha doğrusu bir öğretmen rehberine nasıl dönüştüğünü, felsefenin işinin ruhu bedenden yüz çevirtip hakiki varolanlara yöneltmek olduğunu, diyalektiğin bu süreçteki rolünü, matematiğin aklı duyulurlardan koparıp akledilirlere hazırlayan bir basamak olarak kullanılmasını, tanrının dile getirilemez doğasını ve onun ezeli akletmeleri olan idea’ları, biçimsiz ve niteliksiz maddenin bir oyun hamuru gibi zanaatkârın elinde üçgenlerden katı cisimlere ve nihayet dört öğeye nasıl büründüğünü, âlemin ruhunun derin uykusundan uyanıp nasıl akıllandığını, yıldızların ve gezegenlerin zamanın ölçüsü olmak üzere yörüngelerine nasıl yerleştirildiğini, insan ruhunun hesaplayan yanının başa, öfkesinin kalbe ve arzularının göbek bölgesi civarına gemi azıya almış vahşi bir hayvan gibi nasıl bağlandığını, duyuların bedende nasıl işlediğini, hastalıkların kökenindeki çürümeleri, ruhun bozulmazlığını ve ölümsüzlüğünü, yazgının her şeyi kuşattığı halde neden her şeyi baştan belirlemediğini, kötülüğün ve işlenen suçların aslında nasıl istemsiz olduğunu, insanın en yüksek amacının kusursuz bir yurttaş olmak değil de gücü yettiğince tanrıya benzemek olduğunu, erdemlerin birer orta olmasını ve duygulardaki ince çizgiyi, aşkın ve dostluğun türlerini, kentin koruyucular ve zanaatkârlarla nasıl idare edileceğini, varolanlarla ilgilenen filozofla var olmayanların karanlığında gezinen sofist arasındaki o derin uçurumu ve daha birçok ilginç şeyi. Kulak kesilenin Yeni Platonculuğun ayak seslerini de duyabileceği bir eser olan Didaskalikos, Platon’un öğretisini bir bütün olarak kavramak isteyenler için antik çağdan kalma en berrak aynalardan biridir.

Didaskalikos kelimenin tam anlamıyla Platonculuğun müfredatıdır. Platon’un öğretisini Akademi içinde nasıl öğretmek gerektiğine dair hazırlanmış bir anahtardır. Platoncu felsefeyi tüm çıplaklığıyla öğretip öğrenmek için bir rehberdir. Orta Platonculuğu tanımak, Yeni Platonculuğun sinyallerini almak için bulunmaz fırsattır. Bütün bunların yanında tam bir felsefeye giriş kitabıdır. Didaskalikos’ta Alkinoos felsefenin dallarından mantık kurallarına, kozmolojiden etik ve politikaya, hatta estetiğe kadar her konuya derli toplu bir girizgâh yapar. Okur bu kitapta ne bulacak? Platon’un diyaloglarındaki soslu ve süslü öğretinin Orta Platoncu âlimlerden Alkinoos’un elinde bir ders kitabına, daha doğrusu bir öğretmen rehberine nasıl dönüştüğünü, felsefenin işinin ruhu bedenden yüz çevirtip hakiki varolanlara yöneltmek olduğunu, diyalektiğin bu süreçteki rolünü, matematiğin aklı duyulurlardan koparıp akledilirlere hazırlayan bir basamak olarak kullanılmasını, tanrının dile getirilemez doğasını ve onun ezeli akletmeleri olan idea’ları, biçimsiz ve niteliksiz maddenin bir oyun hamuru gibi zanaatkârın elinde üçgenlerden katı cisimlere ve nihayet dört öğeye nasıl büründüğünü, âlemin ruhunun derin uykusundan uyanıp nasıl akıllandığını, yıldızların ve gezegenlerin zamanın ölçüsü olmak üzere yörüngelerine nasıl yerleştirildiğini, insan ruhunun hesaplayan yanının başa, öfkesinin kalbe ve arzularının göbek bölgesi civarına gemi azıya almış vahşi bir hayvan gibi nasıl bağlandığını, duyuların bedende nasıl işlediğini, hastalıkların kökenindeki çürümeleri, ruhun bozulmazlığını ve ölümsüzlüğünü, yazgının her şeyi kuşattığı halde neden her şeyi baştan belirlemediğini, kötülüğün ve işlenen suçların aslında nasıl istemsiz olduğunu, insanın en yüksek amacının kusursuz bir yurttaş olmak değil de gücü yettiğince tanrıya benzemek olduğunu, erdemlerin birer orta olmasını ve duygulardaki ince çizgiyi, aşkın ve dostluğun türlerini, kentin koruyucular ve zanaatkârlarla nasıl idare edileceğini, varolanlarla ilgilenen filozofla var olmayanların karanlığında gezinen sofist arasındaki o derin uçurumu ve daha birçok ilginç şeyi. Kulak kesilenin Yeni Platonculuğun ayak seslerini de duyabileceği bir eser olan Didaskalikos, Platon’un öğretisini bir bütün olarak kavramak isteyenler için antik çağdan kalma en berrak aynalardan biridir.